07 Ağustos 2026
TOP. NÜFUS TÜRK NÜFUS KM2
Tver Oblastı 1.190.600 13.000 84.100
Tver Oblastı, aynı zamanda Verkhnevolzhye olarak da bilinir. Rusya’nın Federal ve Ekonomik alanındadır. İdari merkezi Tver şehridir. 1935-1990 dönemde Kalinin Oblastı olarak bilinmekteydi. Oblast, Doğu Avrupa Ovasının orta kesiminin batısında yer almaktadır. Kuzeyden güneye 260 km, batıdan doğuya ise 450 km boyunca uzanmaktadır. Bölge doğuda Yaroslavl, kuzeydoğuda, Vologda kuzeybatı ve kuzeyde Novgorod Oblastları, güneydoğuda Moskova, güneybatıda Smolensk ve batıda Pskov Oblastları ile sınır komşusudur. Seliger ve Brosno gibi göllerin bulunduğu bir bölgedir. Bölgenin büyük bir kısmı ise Volga, Batı Dvina ve Dinyeper nehirlerinin kaynaklarının bulunduğu Valdai Tepelerinden oluşmaktadır.
Tver Oblastı' nın alanı 84.201 km² olup, bu, Rusya topraklarının %0.49' unu oluşturur ve Orta Federal Bölge’ nin (alan bakımından) en büyük bölgesidir. Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi'ne göre, Tver Oblastı'nın nüfusu yaklaşık 1.190.600 (2025)dir. İdari olarak Tver Oblastı, federal hükümet yönetimi altındaki iki kentsel yerleşim birimine (Ozyorny ve Solnechny), oblast önemi taşıyan beş şehir ve kasabaya (Tver, Kimry, Rzhev, Torzhok ve Vyshny Volochyok)ve otuz altı ilçeye ayrılmıştır.
Tver Oblastı'nın idari bölgeleri: 1- Andreapolsky, 2 - Bezhetsky, 3 - Belsky, 4 - Bologovsky, 5 - Vesyegonsky, 6 - Vyshnevolotsky, 7 - Zharkovsky, 8 - Zapadnodvinsky, 9 - Zubtsovsky, 10 - Kalininsky, 11 - Kalyazinsky, 12 - Kashinsky, 13 - Kesovogorsky, 14 - Kimrsky, 15 - Konakovsky, 16 - Krasnokholmsky, 17 - Kuvshinovsky, 18 - Lesnoy, 19 - Likhoslavlsky, 20 - Maksatikhinsky, 21 - Molokovsky, 22 - Nelidovsky, 23 - Oleninsky, 24 - Ostashkovsky, 25 - Penovsky, 26 - Rameshkovsky, 27 - Rzhevsky, 28 - Sandovsky, 29 - Selizharovsky, 30 - Sonkovsky, 31 - Spirovsky, 32 - Staritsky, 33 - Torzhoksky, 34 - Toropetsky, 35 - Udomelsky, 36 - Firovsky.
Tver Oblastı, Doğu Avrupa Ovası’ndaki konumu nedeniyle, genel olarak alçak ve yüksek platoların birbirini takip ettiği düz bir arazi yapısına sahiptir. İlin batı kesiminde, alanının yaklaşık üçte birini kaplayan Valdai Tepeleri, deniz seviyesinden 200-300 metre yüksekliktedir. Çevresi çöküntüler ve alçak platolarla çevrili olup, yüksekliği 100-150 metredir. Bölgenin en yüksek noktası 347 metre yüksekliğinde olup, Tsninsky tepesinde (Valdai Tepesi) yer almaktadır. En alçak nokta (61 metre) ise, Novgorod Oblastı sınırındaki Kunya) nehrinin kıyısının en kuzeybatı bölgesindedir.
Bölgede 10 km'den uzun 800'den fazla nehir bulunmakta olup toplam uzunluğu yaklaşık 17.000 km'dir. Ana nehir Volga’dır. (Bölge içinde 685 km). Kaynağı Ostashkov bölgesindedir. Bölge, Hazar Denizi ve Baltık Denizi'nin su havzasıdır. Güneyde, Belsky bölgesi, Dinyeper Nehri'nin (Karadeniz havzası) sağ kolu olan Vop Nehri'nin yukarı kollarının çeşitli kollarına sahiptir. Bölgenin %70'i Hazar Denizi havzasına, %29,7'si ise Baltık Denizi havzasına aittir. Volga' nın en önemli kolları Mologa (280 km), Medveditsa (269 km), Tvertsa (188 km). Diğer önemli nehirler: Batı Dvina ve kolu Mezha (259 km), Msta ve Tsna (160 km).
Arkeolojik kazılara göre, günümüz Tver bölgesinin topraklarındaki ilk kalıcı yerleşim 9.-10. yüzyıllarda kurulmuştur. 1130'lu-1140'lı yıllarda, Rostov-Suzdal prenslerinin Büyük Novgorod'a karşı mücadelesi sırasında, eski, sursuz yerleşimin yerine yeni bir kale inşa edilmiştir - Tver. İlk olarak 1208 yılında kroniklerde adı geçmiştir.
1206’da Cengiz Han ile başlayan Moğol seferleri XIII. yüzyılın en önemli olaylarından biridir. 1227’de Cengiz Han’ın ardından Moğol tahtına geçen oğlu Ögeday, Batu önderliğindeki ordunun Rusya, Doğu ve Orta Avrupa’ya sefer yapmasına karar vermiştir. Ordu 1236 yılında sefere başlamıştır. Moğollar Rusya’ya ilk olarak Kuzey Rusya’daki Ryazan’dan girmişlerdir. Ardından Büyük Knezliğin olduğu Vladimir’e yürümüşlerdir. Yolları üzerindeki Kolomna ve Moskova’yı ele geçirmişler, sonra başkent Vladimir’de hâkimiyet sağlamışlardır. Vladimir’in düşüşünü Suzdal, Rostov, Gorodets, TVER, Torjok, Kozelsk gibi Kuzey Rus Knezlikleri takip etmiştir. Kuzey Knezliklerini ele geçirdikten sonra Batu, Güney Rus Knezliklerine doğru harekete geçmiştir. Pereyeslavl, Çernigov’un ardından eski başkent Kiev de Moğolların eline geçmiştir. Ögeday’ın ölümü Moğol seferlerini durdurmuştur. Batu seferi bitirip İdil nehri civarında Ordası’nı kurmuş ve Rus Knezliklerini kendisine bağlamıştır. Sefer sonucunda Batu’nun kurduğu Orda, 1241-1502 yılları arasında Rusya bölgesinin siyasi tarihine yön vermiştir.
Batı Seferi’nde ele geçirilen tüm topraklar, Cengiz Han’ın sağlığında yaptığı dağıtıma uygun olarak Batu’nun olmuştur. 1241 yılında İdil kıyılarına dönen Batu orada devletin merkezini teşkil eden Orda’sını kurmuştur. Böylece 1241-1502 yılları arasında Rusya ve Deşt-i Kıpçak bölgesinde varlığını sürdürecek Altın Orda Devleti tarih sahnesindeki yerini almış oldu. Yaroslavl kentini hiçbir direnişle karşılaşmadan elegeçiren Moğollar, ardından ileride Tatar hanlıklarından biri olacak olan Kasım Hanlığının başkenti yapılarak adı Kasımov olarak değiştirilen Gorodets şehrini de ele geçirmişlerdir. Kuzey Batı Rusya’da bulunan ve önemli bir ticaret şehri olan Novgorod’a doğru ilerleyen Moğollar, yollarında bulunan TVER şehrini de almışlar ve önlerinde sadece Torjok kenti kalmıştır. On üç metrelik surlarla çevrili olan Torjok şehri 9 Mart 1238 yılında kuşatılmıştır. Moğol ordusunun üç kola ayrılarak kuvvetlerini ayırması sayesinde iki hafta dayanan Torjok halkı sonunda Moğolların şehre girmesi ile yok edilmiştir. Torjok’un da düşmesi ile önlerinde hiçbir direniş kalmayan Batu komutasındaki Moğol ordusunun üç kolu burada birleşmiştir.
Bağımsız bir devlet olarak Tver Prensliği, 1240'lı-1250'li yıllarda kuruldu. Başlangıçta seyrek nüfuslu ve Horde bölgesinden nispeten uzak olan bu bölge, çok sayıda yerleşimciyi kendine çekti. Varoluşunun ilk on yıllarından itibaren Tver Prensliği, Rus topraklarının sosyal ve siyasi yaşamında önemli bir rol oynadı.
14. ve 15. yüzyıllarda Tver, Rus topraklarının birleşmesinde Moskova ile liderlik yarışına girmiştir. Batı etekleri ve Toropets hariç, bu kısım Smolensk Prensliği ve Litvanya Büyük Dukalığı’ nın Bely ile birlikte güneybatı kısmı ise 1654 yılına kadar Lehistan-Litvanya Birliği’nin bir parçasıydı. Çar Aleksey Mihayloviç döneminde 1665 yılında naiplik unvanları derecelerine göre yukarıdan aşağıya şöyle sıralanmaktaydı: 1) Vladimir, 2) Novgorod, 3) Kazan, 4) Astrahan, 4) Pskov, 5) Smolensk, 6) Tver, 7) Velikoperm, 8) Vyatsk, 9) Nijegorod, 10) Ryazan, 11) Rostov, 12) Yaroslav, 13) Suzdal, 14) Volgodsk, 15) Kostroma, 16) Beloozero, 17) Novotorjsk, 18) Kolomensk, 19) Bryansk, 20). 18. Yüzyılda Tver bir idari merkez haline geldi; önce Saint-Petersburg Valiliğinin (1708–1727) bir parçasıydı, daha sonra Novgorod Valilliği’ne bağlandı. 1775' te Tver Genel Valiliği kuruldu; 1796’da Tver Valiliği’ne dönüştürüldü. Eylül 1929'da Tver, Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’nde (Rusya SFSR) Moskova Obalstı’ nın Tver Bölgesi'nin idari merkezi oldu. Kasım 1931'de Tver şehrinin adı Kalinin olarak değiştirildi. 29 Ocak 1935’ te Kalinin Oblastı, Batı ve Moskova Oblastlarının bazı kısımlarından oluşturuldu. Ostashkov, II. Dünya Savaşı’nın başlangıcında Polonya’ nın işgali sırasında esir alınan yaklaşık 7.000 Polonyalı için bir NKVD savaş esiri kampına ev sahipliği yapıyordu; bunlardan 6.300’ü 1940 Katyn katliamının bir parçası olarak Kalinin'de öldürüldü ve Mednoye'ye gömüldü. Almanya bu bölgenin bir kısmını 1941'den 1943'e kadar işgal etti.
17 Temmuz 1990’da, Rusya SFSR Yüksek Sovyeti Başkanlığı kararıyla Kalinin Oblastı' nın adı Tver Oblastı olarak değiştirildi. 21 Nisan 1992'de Rusya Halk Temsilcileri Kongresi, bölgenin adının değiştirilmesine ilişkin parlamento başkanlığının kararını onaylayarak bu değişiklik 16 Mayıs 1992'de yürürlüğe girdi.
El sanatları üretiminin ve uluslararası ticaretin başlıca merkezlerinden biriydi. Tver prensliğinin dış ticaret ilişkilerinin genişliğinin bir göstergesi, Tver valisi Afanasy Nikitin'in 1466-1472 yılları arasında Hindistan'a yaptığı ünlü seyahattir. (Afanasiy Nikitin XV. Yüzyılın ikinci yarısında Rusya’nın Tver Knezliği’nden Hindistan’a gidip Behmen Türk Sultanlığı’nı ziyaret eden ilk ve tek Rus gezgindir. Yaşadığı dönemde Rusların henüz dış dünyaya açılamayan kapalı bir toplum oldukları hakikatinden hareket edilirse teşebbüsünün son derece cesurane olduğu söylenebilir.)
Tver Oblastı, otomotiv ve havacılık sektörlerindeki makine sanayisi sayesinde çok güçlü bir ekonomiye sahiptir. Başlıca sanayiler: mühendislik, gıda, ağaç işleme, inşaat malzemeleri üretimi, kimya. Kalinin Nükleer Santrali ve Konakovo GRES, bölgedeki en büyük enerji santralleridir. Tver Oblastı'nda keşfedilen ve çıkarılan mineraller, çoğunlukla eski denizlerin, göllerin ve bataklıkların tortulları olup, kısmen de buzulların (klastik kayaçlar) bir sonucudur. Sanayi açısından önemli mineraller arasında Moskova kömür havzasındaki linyit yatakları yer almaktadır. En büyük yatak olan Bolşoy Nelidovskiy, 1948 ile 1996 yılları arasında yaklaşık 21 milyon ton üretim sağlamıştır.
Toplam 15,4 milyar m³'lük geniş ve güçlü turba yatakları mevcuttur. Tahmini turba rezervleri 2,051 milyar ton olup, bu da Avrupa Rusyası’ndaki stokların yaklaşık %7'sini temsil etmektedir. Endüstriyel ölçekte, toplam alanı yaklaşık 300 hektar olan 43 turba yatağı işletilmekte olup, başlıca işletilen stoklar bölgenin orta ve güney kesimlerinde bulunan beş sahada yoğunlaşmıştır. 1971'den 1999'a kadar 44 milyon tondan fazla turba çıkarılmıştır. Dağılmış kireçtaşları (Bayou kasabası yakınlarında yüzyıllardır gelişmiş beyaz Staritskogo taşı rezervleri bulunmaktadır). Vazuza, Osugi, Tsna nehirleri boyunca dolomitik kireçtaşları yaygındır (mermer benzeri kireçtaşı), kil ve kuvars kumundan kiremit, tuğla ve seramik (refrakter) yatakları vardır. Sapropel, çok sayıda yeraltı tatlı su ve mineral oluşumu, açık kaynaklar (en bilineni şifalı Kashinskaya sofra suyu) bulunmaktadır.
2012 yılı itibariyle Tver Oblastı'ndaki Din; Rus Ortodoksluğu %30 Diğer Ortodoks %0,5 – Roma Katolik %0,5 – Diğer Hıristiyanlar %9,1 – İslâm % 1 – Manevi ama dindar değil %34,5 – Ateizm ve dinsizlik %19,7 – Diğer ve beyan edilmemiş %5 dir.
Tver Oblastı'nın merkezi Tver şehrinde, Sovetskaya Caddesi'nin sonunda yer alan tarihi Tver Cami (Tver Şehir Camii), 1905-1906 yıllarında inşa edilmiştir. Beyaz ve kırmızı-kiremit rengi şeritli dış cephesi, kübik ana gövdesi ve minaresiyle dikkat çeken yapı, Sovyet döneminde 1932'de kapatılarak uzun süre restoran olarak kullanılmış, 1992 yılında yeniden Müslüman cemaate iade edilerek ibadete açılmıştır.
Tver Oblastı'ndaki Müslüman nüfus; Volga kıyısındaki bu bölgeye yerleşen farklı etnik gruplardan (Tatar, Azerbaycanlı, Kuzey Kafkasyalı ve Orta Asyalı göçmenler/çalışanlar) oluşur. Şehir merkezindeki tarihi cami, bölgede yaşayan Müslümanların dini ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayan ana merkez konumundadır. Cadde üzerinde katolik kilisesine yakın bir konumda yer alması, şehrin çok kültürlü ve tarihi dini dokusunu yansıtır.
St. Petersburg ve Moskova’daki Türk Kültür Merkezlerinden daha önce faaliyete geçen Tver’de faaliyet gösteren Türk Kültür Merkezi 2010 yılında hizmete açılmıştır.
Etnik bileşim (2021): Ruslar–%94,2-Tacikler–%0,7-Ermeniler–%0,6-Ukraynalılar–%0,6–Azerbaycanlılar –%0,3–Tatarlar %0,3 - Karelyalılar – %0,3 - Diğerleri – %3 -İdari veritabanlarından 144.410 kişi kaydedildi ve etnik kökenlerini beyan edemediler. Bu gruptaki etnik köken oranının, beyan edilen grubunkiyle aynı olduğu tahmin edilmektedir. Karelyalıların bir kolu olan Tver Karelyalılar, bölgede yaşamaktadır. 1926'da sayıları 140.567 idi. II. Dünya Savaşı sırasında verdikleri ağır kayıplar nedeniyle, bölgenin çoğu yerinde ayrı bir etnik grup olarak ortadan kayboldular. 2002 nüfus sayımına göre Tver Karelyalıların sayısı 14.633'tür. 2002 nüfus sayımına göre Merkezi Rusya bölgesinde yaşayan Türk nüfusu miktarı 17.385 % 1,2 dir.
Oblast, demiryolu, nehir, karayolu, hava ve boru hattı ulaşım sistemlerinden oluşan iyi gelişmiş bir altyapıya sahiptir. Tver Oblastı, ülkedeki en yüksek asfalt yol oranlarından birine sahiptir. Bölgenin Rusya'nın iki büyük şehri olan Moskova ve St. Petersburg arasında yer alması, Kuzey Avrupa ve Baltık ülkelerinden Orta Rusya'ya olan trafik akışını açıkça etkilemektedir.
Bölgeden geçen ana "iki başkenti" birbirine bağlayan demiryolu hattı, Rzhev ve Vyazma, Kuvshinovo ve Selizharovo'dan Torzhok üzerinden geçen tek hatlı Ekim demiryoludur. Aynı derecede önemli olan tek hatlı dizel Moskova-Kashin-St. Petersburg ve Moskova-Riga hatları ile Yaroslavl-Bologoe-Büyük Luka ve Bologoe-İstasyonun alt kısmı hatları da oldukça popülerdir.
Tver yakınlarında üç sivil havaalanı bulunmaktadır: Ticari havacılık için 2500 metre uzunluğunda bir piste sahip Migalovo Havaalanı, yerel hatlar havaalanı Zmeevo bulunmaktadır. Volga Nehri üzerindeki "Tver" limanında, dört metreye kadar su çekimine sahip "nehir-deniz" tekneleri için kargo iskelesi ile navigasyonun geliştirilmesi bulunmaktadır.
Bölgenin tarımı süt ve et sığırı yetiştiriciliği ile keten ekimine odaklanmıştır. Domuz yetiştiriciliği ve kümes hayvancılığı da gelişmiştir. Çavdar, yulaf, yem bitkileri, patates ve sebze yetiştirilmektedir. En büyük doğa koruma alanı, Nelidovo ve Andreapolsky ilçeleri sınırları içinde yer alan Merkez Orman Rezervi'dir.
Günümüzde Tver Oblastı, birçok turistik mekânıyla Rusya'nın önde gelen turizm bölgelerinden biridir. Eşsiz kültürel kimliğiyle bu bölge, Rus kültürünün paha biçilmez hazinesine önemli katkılarda bulunmuştur. Sekiz turistik küme bulunmaktadır: Toplamda 5.000'den fazla arkeolojik anıt ve 9.000'den fazla tarih ve kültür anıtı bulunmaktadır. En ünlü anıtlar şunlardır: Tver'deki İmparatorluk Seyahat Sarayı, Ostashkovsky bölgesindeki Stolbny Adası'ndaki Nilova Pustyn Manastırı, Borisoglebsky Novotorzhsky Manastırı, Kutsal Meryem Ana'nın Ölümü Staritsky Manastırı, Vyshnevolotsk su sisteminin kanalları, Malikâneler (Bernovo, Vasilyovo, Znamenskoye-Rajok, Malinniki, Pryamukhino, Stepanovskoe-Volosovo, Chertolino).
KAYNAKLAR:
https://www.ciftlikdergisi.com.tr/tver-sehri-turk-kulturu-ile-tanisiyor/
https://www.tripadvisor.com/Attraction_Review-g298487-d6493220-Reviews-Tver_Mosque-Tver_Tver_Oblast_Central_Russia.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Tver_Oblast
https://en.wikipedia.org/wiki/Administrative_divisions_of_Tver_Oblast).
https://russiatrek.org/tver-oblast
http://library.eshikshya.org/kiwix/content/wikipedia_en_all_maxi_2023-05/A/Tver_Oblast
https://www.tripadvisor.com/Attraction_Review-g298487-d6493220-Reviews-Tver_Mosque-Tver_Tver_Oblast_Central_Russia.html
file:///D:/Users/Admin/Desktop/30_Rusya_Federasyonu_nda_Turk_Toplulukl.pdf
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/105805
Umut YOLSEVER, Kemal ÖZCAN - Moğollar Tarafından 1237-1240 Yılları Arasında İtaat Altına Alınan Rus Knezlikleri
Cem Cüneyd Canan